Koken

Jump to: navigation, search

Inhoud

Inleiding

Als je zelf kookt, wil je natuurlijk wel dat je iets lekker op je bord hebt liggen als je klaar bent. En als je huisgenoten mee-eten willen die dat ook graag :-) Maar niet iedereen die van zijn of haar ouders vandaan komt is automatisch een keukenprins(es). Hoe kom je dan aan je kookskills?

  • Van je flat/huisgenoten: Als je in een flat met grote kook/eetgroep woont wordt er vaak met meerdere personen gekookt, en leer je dus vaak van je huisgenoten. Kom je in een kleinere groep terecht, dan kun je overwegen te vragen om in eerste instantie met iemand mee te koken. Zo leer je heel rap een heleboel.
  • Boekies. Er zijn talloze (goedkope) boekjes voor (beginnende) koks. Loop eens binnen bij de Slegte. Een mooi en uitgebreid, maar dus prijziger, boek is het "Big Book Of Basics" (ISBN 9044308505).
  • Internet: je zit op je kamertje met campusnet of kabel/adsl via de UT? Gebruik het dan ook eens voor iets nuttigs :-) Er zijn talloze sites met recepten en tips. Bedenk wel dat deze vaak door amateurs worden gevuld en dus moeten de recepten daarop (letterlijk) met een korreltje zout worden genomen. Je kan recepten en receptensites vinden op de receptenpagina.

Hygiene

Je wilt jezelf en je mee-eters waarschijnlijk niet met een nare voedselvergiftiging opzadelen, dus houd je aan een paar simpele regeltjes:

  • houd bereid en onbereid voedsel gescheiden. Snijd dus bijvoorbeeld geen komkommer met het mes waarmee je zojuist de kip hebt gesneden, zonder die eerst goed te wassen.
  • was regelmatig je handen (dus zeker na het snijden van bovengenoemde kip)
  • was vaak genoeg de schoonmaaklapjes in de keuken (je weet wel, dat gele hoopje in de hoek dat gaat grommen als je het wilt pakken).
  • houd koelproducten (vooral 's zomers) ook koel tot je ze gebruikt.

Hoeveelheden

Het verschilt natuurlijk per persoon, maar er zijn een aantal vaste hoeveelheden waarmee je voor (ook grotere) groepen kunt inschatten hoeveel je ongeveer per persoon nodig hebt:

  • bij de standaard aardappel-vlees-groente:
    • iets meer (100-150 gram) vlees als het om los vlees gaat (Schnitzel, spare ribs, karbonade)
    • neem 150-200 gram vis per persoon
    • reken 200 gr groente (ná snijden/schoonmaken!) per persoon. Je hebt dus bijv 300 gram spruiten nodig omdat je er de buitenste blaadjes af moet halen.
    • 2/3 gemiddelde aardappels per persoon
  • Reken ongeveer 100 gram vlees/150 gram vis per persoon als dit in het gerecht verwerkt wordt (bijvoorbeeld gehakt of kip door de saus of lasagne)
  • 80-100 gram gedroogde pasta per persoon
  • 80-100 gram rijst per persoon
  • 500 gram bereide stampot (boerenkool/zuurkool/andijviestamppot/enz) per persoon

Kooktijden

Vlees

Voor een paar soorten vlees geldt dat ze, mits vers en van goede kwaliteit, rauw gegeten kunnen worden. Dit betekent dat als je deze soorten bakt, het niet erg (en meestal lekkerder) is als het net of net niet gaar is. Rund- en kalfsvlees kunnen rauw gegeten worden, en ook lamsvlees hoeft niet door-en-door gaar gebakken te worden. Kip en varkensvlees moeten altijd wél gaar zijn.

Alle soorten (spier)vlees zijn op twee momenten mals: als ze net gaar zijn, of als ze lang gesudderd hebben. Daartussen zit een flinke periode waarin het taai is. Een kipfilet bak je dus kort tot het gaar is (helemaal dichtgeslagen en wit van binnen), óf je laat het nog een flinke tijd in vocht (saus) doorsudderen. Na +/- 40 minuten is het dan weer zacht. Tussen net gaar (10 minuten) en supergaar (40+) is het rubber. Voor varkensvlees (karbonades e.d.) gelden ongeveer dezelfde tijden als voor kip. Rundvlees en lamsvlees zijn sneller gaar maar moeten langer sudderen voor ze weer mals zijn (dat kan van 1.5 tot 3 uur duren.)

Vis

Met uitzondering van goede verse zalm of tonijn kun je de meeste vis beter niet rauw eten. Wel is vis bijzonder snel gaar. De meeste vis kun je in 10 pocheren of in 15 minuten in een hete oven bereiden.

Aardappels

Aardappels kook je (afhankelijk van de soort en het formaat van de stukken waarin je het hebt gesneden) in 20-40 minuten gaar. Laat je niet verleiden de aardappels voor de puree superklein te snijden om de kooktijd te bevorderen: je schijnt dan het zetmeel eruit te koken, en de puree wordt minder smeuig. Het geheim van goede gebakken aardappelen: rauwe gladkokende aardappelen, veel boter of olie en lang op matig vuur (20-30 minuten). Zelfgemaakt frieten snijd je uit bintjes, frituur je 8 minuten op 150 graden, laat je afkoelen en bak je af op 180-200 graden.

Groente

Kook groente vooral niet te lang :-)het ligt ook aan de grote van de groente!! Een paar indicaties:

  • sperziebonen: 15 min
  • bloemkool: 10 min
  • broccoli: 5 min
  • zuurkool: 5 min
  • spruiten: 10 min
  • spinazie: 5 min

Tips en truuks

Pasta

Geen maaltijd zo simpel als pasta. Een aantal simpele truukjes maakt het nog makkelijker:

  • Gebruik ruim water, en voeg 1 of 2 theelepels zout toe. Het nut van een scheutje (olijf)olie in het kookwater is niet bewezen, belangrijker is dat je de juiste kooktijd aanhoudt, zodat de pasta niet zacht wordt en gaat kleven. Bij het afgieten van de pasta een beetje kookwater opvangen en na het afgieten weer in de pasta doen, dan plakt het niet meer aan elkaar.
  • Zelf gemaakte pasta is lekkerder dan 'verse'pasta van de super (koelschap) en dat is weer lekker dan gedroogde. Die laatste is wel de goedkoopste, uiteraard.
  • De goedkope huismerken saus zijn een prima basis voor een lekkere saus, of gebruik ze direct; lekker simpel.
  • Goedkoper, en na een beetje oefenen ook lekkerder; maak je saus op basis van een gefruite ui, knoflook, italiaanse kruiden en een of twee blikjes tomatenstukjes. Lekker lang laten pruttelen. Breng op smaak met bouillon, kruiden en een toefje suiker.
  • Neem bij een 'dunne'saus (tomaten of room met weinig vulling) lintpasta (spaghetti/tagliatelli). Neem bij goedgevulde sauzen (met gehakt of veel groente) stukjes pasta (farfale/'wokkels'/enz).

Salade

De basis van elke salade is een lekkere dressing. En de standaard dressing is enorm simpel:

  • een theelepel mosterd
  • 2 eetlepels azijn
  • 4-6 eetlepels olie

Klop de azijn los met de mosterd en een beetje olie, totdat begint te binden. Voeg de rest van olie kloppend toe, zodat je een dikke consistentie houdt.

Breng op smaak met peper en zout.

Deze dressing kun je eindeloos uitbreiden met kruiden, yoghurt, mayo, knoflook, uitjes, enz.

De salade zelf kun je natuurlijk aan je eigen fantasie overlaten. Was (krop)sla in goed koud water, dan is het krokanter. Zorg dat het daarna goed droog is, anders loopt alle dressing er meteen weer af en ligt het onderin de slabak.

Stamppotten

De basis van bijna alle stamppoten is aardappel, aangevuld met een groente naar keuze. Deze beiden zaken dienen te worden gaargekookt en dan (uiteraard) gestampt. De verhoudingen van de verschillende soorten stamppot zijn afhankelijk van je smaak, maar je zit eigenlijk altijd wel goed met een gewichtsverhouding van 2:1 (twee delen aardappel op één deel, schoongemaakte, groente). Een aantal zaken op een rijtje:

  • kook, ook al geeft dit een pan meer afwas, liever de groenten en de aardappelen apart. Zo voorkom je strontgare groente bij aardappelen die stiekem toch langer moeten koken dan je dacht.
  • pureer eerst de aardappelen voor je de groente er door doet. Giet er een scheutje melk en een klontje boter of margarine doorheen.
  • Stamppot rauwe andijvie is minder geschikt voor grote groepen, omdat je de andijvie rauw (en dus koud) door de aardappelen moet stampen. Hierdoor krijg je een lauwe hap. Een aardige optie (nog steeds bij niet té grote groepen) is het toevoegen van de andijvie aan de aardappelen vlak vóór het afgieten.
  • Bij een lekkere hollandse stamp 'hoort' natuurlijk rookworst (met mosterd), uitgebakken spekjes en jus.
  • Spekjes uitbakken doe je op een matig vuur, eventueel giet je na even bakken wat vocht af (als het slecht spek is), je kunt daarna wat boter of olie toevoegen. Doe dan iets minder boter door de puree.
  • als je een gelijke hoeveelheid gensipperde ui aan de uitbakkende spekjes toevoegt vlak voordat ze gaar zijn, en dan glazig bakt krijg je nog meer speksmaak door je stamppot.
  • Had je al eens gedacht aan:
    • Stamppot (diepvries) spinazie? Simpel en goedkoop! Let er wel op dat rauwe spinazie onwaarschijnlijk veel volume inneemt. Eventjes koken voor het mengen doet wonderen.
    • Stamppot spek- of snijbonen? Kook de bonen wat langer dan je normaal zou doen en houd de stamppot vrij grof.
    • Hete bliksem (aardappel en appel)? Persoonlijk vind ik het teveel lijken op toetje met worst, maar smaken verschillen.
  • Je kunt je stamppot aankleden om het internationaler te krijgen of voor de broodnodige variatie:
    • Vervang de spekjes door uitgebakken salami of chorizo en paprika bij de boerenkool of andijvie.
    • Zongedroogde tomaten door de spinaziestampot.
    • Witte vis is lekker met zuurkool, en ook shoarmavlees is lekker door de zuurkool (ja, echt).
    • Een theelepeltje sambal door de jus kan zeker geen kwaad. ;-)
Personal tools